WERELDGOZER

Donkeyday in Marokko I

Er rijdt een schaap voorbij op een brommer. Zijn poten liggen losjes op het stuur en zijn kont steunt op het tankje voor de benzine. De man met het pothelmpje op, die achter hem op het zadel zit stuurt. Ik denk:"Dat zie je niet vaak bij ons in Nederland. Een schaap op een brommer. Dat moet ik onthouden." We lopen in een mild zonnetje over de Boulevard Mohammed V in Casablanca. Vers uit de lucht komen vallen in Marokko. We hebben elf dagen te gaan voor Air Maroc ons terug vliegt naar Holland.

Van Casablanca naar Marakesh
Gebouwen in Marokkaanse steden zijn grijswit en er rijden nogal wat auto's door de straten. Met name de taxi's vormen een rood leger van oude barrels die al 20 jaar APK-onwaardig zijn. Toeteren is de voornaamste verkeersregel lijkt het wel en je mag overal rijden. Ook in de oude binnensteden. In de smalle straatjes van de Medina van Casablanca is het in één woord druk. Gisteren nog is er een pand ingestort in een van de nauwe straatjes, omdat het echt niet langer ging volgens de draagbalken.

Het is hier niet zo oosters als ik me had voorgesteld. De jongens van de middelbare school vlak naast de Hassan II Moskee dragen Nike's en basketbalshirts. De meisjes een strakke zwarte broek met een topje, korte laarsjes en een hoofddoek. Een eigen stijl hebben ze dus wel. Zakenlui lopen bellend en strak in het pak over de Place des Nations Unies in het zakencentrum van de stad. Zes maal daags slaat de omroeper in de minaret aan en als we in de Medina de hoek omgaan aan het eind van de groentemarkt lopen we ons vast in de schapen. Schapen, schapen en nog eens schapen.

Tegen het eind van de middag onderhandelen we druk met de taxichauffeur die ons terug brengt naar ons westerse Ibis hotel bij het centrale treinstation. Drie miljoen mensen hebben ze in Casablanca en vier perrons om vanaf te vertrekken. Eén trein per uur. Een wereldstad. De chauffeur wil 50 dirham voor een ritje dat op de meter niet meer dan 15 gaat kosten. Die meter wilde hij na drie keer aandringen uiteraard nog steeds niet aanzetten. Terwijl er buiten iemand met een schaap in zijn armen een keldertrap van een groot appartementencomplex afschommelt bieden wij onze stuurman 20 dirham aan. Vaste prijs! Knappe jongen als hij ons meer hammen uit de zak klopt als we eenmaal op de stoep voor ons hotel verder gaan staan onderhandelen, moet je maar denken.

Eenmaal in de lobby vertelt de receptionist ons dat de creditcardmachine het inmiddels weer moet doen. Mijn vriendin pakt haar creditcard en geeft hem aan de receptionist. Aardige man, hip sikje en goedgeknipte bakkebaarden. Hij haalt de kaart door de machine en geeft hem terug aan mij. Ik schuif hem door naar vriendinlief. De machine ratelt en spuugt een bonnetje uit. De receptionist reikt het me aan. Ik glimlach en zeg:"It's her card." Ik schuif de bon door. Ze tekent en geeft het papiertje terug aan hem. Uit de kassa komt onze bon. Die gaat weer naar mij. En van mij naar mijn vriendin. Ik word beleefd bedankt voor de klandizie.

Vijftig dirham is dik twee euro waard. Daar kun je half Casablanca voor door in de taxi. Of je kunt er een aanbetaling mee doen voor je treinkaartje naar Marrakesh. Dat ontdekken we de volgende ochtend als we besloten hebben dat Casablanca een vieze havenstad is met een veel te dure nieuwbouw moskee aan zee. Die moskee, kosten 300 miljoen euro of zoiets, ligt 200 meter van een stadswijkje af waar ze geen bestrating hebben, geen stromend water, geen riolering en geen vuilnisman. De opengebarsten zakken zijn zo te zien rechtstreeks van zeven hoog komen waaien. De meeste jonge mannen hangen er doelloos rond op een braakliggend stuk tussen twee huizenblokken.

In de trein vraagt mijn vriendin aan een Marokkaanse meneer in onze coupé of de volgende stop Marrakesh is of Benguérir. De man draait zijn hoofd zwijgend naar links en tuurt, zonder ook maar enig antwoord te geven uit het raam. Mijn vriendin is best verbaasd. Ik lees een boek en we zitten met z'n drieën in de coupé. Haar tweede poging in het Frans levert ook niets op. Een minuut later komt er een dertiger met snor in een modern pak onze coupé in kijken. Hij vraagt de man tegenover ons in vloeiend Frans of hij die-en-die gezien heeft. De man draait zijn hoofd terug de coupé in en antwoordt het hoofd tussen de coupédeur uitvoerig. Wij kijken elkaar aan over de rand van mijn boek.

Marrakesh is een stuk mooier dan Casablanca. De reis erheen voert je van wat platte rommelige weilanden aan de kust naar een Engels ogend glooiend landschap dat een uur of vier het binnenland in ligt. Als de trein tussen de laatste heuvels door gereden is, ligt Marrakesh in de verte voor je. Achter de stad, een groene oase in een landschap dat steeds kaler en rotsiger wordt, blinken aan de horizon de uitlopers van het Atlasgebergte. In de dorpjes langs de route wordt weer veel gezeuld met schapen. Zo te zien is het een nationale sport. Ze zouden er een feestdag naar kunnen vernoemen!

Marrakesh is veruit de mooiste Marokkaanse stad. Later zullen we ook de andere koningssteden Fès, Meknès en Rabat nog aandoen, maar mooier dan dit zal het niet worden. Alleen het treinstation van Marrakesh is al een verademing. Letterlijk. In Casablanca rook het naar een onbestemde mix van uitlaatgas en smeerolie, maar hier is de lucht zoet van de citrusboompjes die je op en naast het perron al tegemoet wuiven. Dat is in de rest van de stad niet anders. Een hotel is zo gevonden. Zeker als we ons door een vriendelijke chauffeur in een nieuwe blauwe taxi voor de draaideur van een van zijn favoriete hotels laten afzetten.

's Morgens, een donderdag, lopen we de binnenstad in en dolen door de straatjes naast de Place Djemaa el Fna vol petieterig kleine winkeltjes met aardewerken schalen, waterpijpen, thee, specerijen, stoffen, fruit en … schapen. Waar laten ze al die beesten toch? In ieder geval niet in die armoedige huisjes in de zijstraatjes. Daar is het armoe troef. De vrouwen zitten er met en zonder sluier op de stoep met zwarte voeten van de modder en de jongetjes spelen er verstoppertje in de nissen en gaten tussen de huizen. In rafelige t-shirts en met opgedroogde snottebel.

Een mank lopend kereltje in een windjack biedt ons een losse sigaret te koop aan voor een dirham. Helaas, we roken niet. Nee, dank je. Hij is trouwens niet de enige die ons iets aanbiedt. De handelaren willen ons stuk voor stuk wel iets verkopen. En dus springen er achter elkaar tien uien-in-zuur-verkopers voor ons op het smalle paadje tussen de stallen. Olijven? Knoflook? Sinasappels op zuur? We zeggen het maar. En als onze verkoper het niet voor ons heeft, dan leent hij de handelswaar wel even bij de kraam van zijn buurman.

In Marokko zitten alle stoffenwinkels naast elkaar. En alle lampenkapverkopers ook. Toen konden de kouskous groothandels natuurlijk niet achterblijven en van lieverlee moesten de tapijtsjacheraars wel met z'n alle op een kluitje gaan zitten om ook vindbaar te blijven. Zo zijn al de bazaars in alle Marokkaanse steden ingedeeld. Handig. Behalve wanneer je dat ene ding niet nodig hebt, dat ze de komende twintig winkels állemaal verkopen. Dat kost je twintig vriendelijke knikjes en twintig "Nee dank je's". Willen we dan echt niks kopen? Nee, echt niet. Dank je. Eenentwintig. Ook geen schaap? (Zucht!)

• Lees verder in Donkeyday in Marokko II: door de Atlas